Έρευνα: Οι δασμοί Trump έβαλαν στα ταμεία των ΗΠΑ 200 δις - Ποιοι επιβαρύνθηκαν στην πράξη

Νέα έρευνα καταρρίπτει το αφήγημα της κυβέρνησης των ΗΠΑ ότι οι δασμοί θα επιβαρύνουν κυρίως τους ξένους εξαγωγείς.

KEIMENO: ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΚΑΣ, ΦΩΤΟ: ΑΡΧΕΙΟ
23/1/2026

Σχεδόν ένας χρόνος έχει περάσει από τότε που η αμερικανική κυβέρνηση, επί προεδρίας Donald Trump, προχώρησε σε μια εκτεταμένη και συχνά απρόβλεπτη επιβολή δασμών στις εισαγωγές. Το αφήγημα ήταν σαφές: οι δασμοί θα ενίσχυαν την εγχώρια οικονομία και το κόστος θα μεταφερόταν στους ξένους εξαγωγείς. Στην πράξη, όμως, η εικόνα αποδεικνύεται πολύ διαφορετική.

Μια νέα, εκτενής μελέτη που βασίστηκε σε περισσότερες από 25 εκατομμύρια εισαγωγικές συναλλαγές, συνολικής αξίας σχεδόν 4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, έρχεται να αμφισβητήσει ευθέως αυτό το αφήγημα. Τα συμπεράσματά της έχουν ιδιαίτερη σημασία και για τον κόσμο του αυτοκινήτου, όπου οι αλυσίδες εφοδιασμού είναι παγκόσμιες και το κόστος μετακυλίεται γρήγορα από το εργοστάσιο στην έκθεση.

Ποιος πλήρωσε τελικά τον λογαριασμό

Σύμφωνα με τη μελέτη του Kiel Institute for the World Economy, περίπου το 96% του κόστους που προέκυψε από τους αμερικανικούς δασμούς καλύφθηκε από αμερικανικές επιχειρήσεις και καταναλωτές. Μόλις το 4% απορροφήθηκε από τους ξένους εξαγωγείς. Με απλά λόγια, οι δασμοί λειτούργησαν περισσότερο σαν ένας έμμεσος φόρος κατανάλωσης, παρά σαν εργαλείο πίεσης προς το εξωτερικό. Το αφήγημα ότι «οι άλλοι πληρώνουν» δεν επιβεβαιώνεται από τα δεδομένα. Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, οι τιμές στην αμερικανική αγορά αυξήθηκαν, ενώ η ποικιλία των διαθέσιμων προϊόντων περιορίστηκε. Σε κλάδους όπως η αυτοκίνηση, αυτό μεταφράζεται σε ακριβότερα ανταλλακτικά, αυξημένο κόστος παραγωγής και τελικά υψηλότερες τιμές λιανικής.

Έστειλαν λιγότερα, όχι φθηνότερα

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας αφορά τη συμπεριφορά των ξένων εξαγωγέων. Αντί να μειώσουν τις τιμές τους για να αντισταθμίσουν τους δασμούς, επέλεξαν να μειώσουν τις ποσότητες. Μετά τις απότομες αυξήσεις δασμών τον Αύγουστο του 2025, χώρες όπως η Βραζιλία και η Ινδία είδαν τις εξαγωγές τους προς τις ΗΠΑ να συρρικνώνονται αισθητά, χωρίς όμως να αλλάξουν οι τιμές ανά μονάδα προϊόντος. Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: λιγότερα προϊόντα, όχι φθηνότερα. Αυτό το μοτίβο είναι ιδιαίτερα γνώριμο στην αυτοκινητοβιομηχανία, όπου ένας κατασκευαστής προτιμά να περιορίσει την παρουσία του σε μια αγορά, παρά να υποβαθμίσει την αξία του προϊόντος του μέσω εκπτώσεων που διαβρώνουν το περιθώριο κέρδους.

Το βάρος γύρισε προς τα μέσα

Το αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής ήταν η μεταφορά του κόστους στο εσωτερικό της αμερικανικής οικονομίας. Οι εισαγωγείς είδαν τα περιθώριά τους να πιέζονται, ενώ οι καταναλωτές ήρθαν αντιμέτωποι με αυξήσεις τιμών ή με λιγότερες επιλογές. Στον χώρο του αυτοκινήτου, αυτό μπορεί να σημαίνει καθυστερήσεις στην παράδοση μοντέλων, περιορισμό εκδόσεων ή ακριβότερο after sales.

Ο ερευνητικός διευθυντής του ινστιτούτου, Julian Hinz, με δηλώσεις του στη Wall Street Journal το έθεσε ως εξής: «Δεν υπάρχει μεταφορά πλούτου από το εξωτερικό προς τις ΗΠΑ μέσω των δασμών». Αντίθετα, πρόκειται για ένα μέτρο που αυξάνει τα κρατικά έσοδα, αλλά επιβαρύνει σιωπηρά επιχειρήσεις και νοικοκυριά.